100 lat Niepodległości Torunia

Cała Polska 100lecie odzyskania niepodległości świętowała w listopadzie 2018 r. Jednak warto pamiętać, że w 1918 r. tylko część polskich ziem należała do Polski. Reszta na powrót do macierzy czekała a czasami nawet o to walczyła.

Toruń należał to tych miast, które długo czekały na włączenie do Polski. Na szczęście odbyło się to na drodze pokojowej, a dokładnie w wyniku postanowień zawartych w Traktacie Wersalskim z 1919 roku. Odzyskiwanie terenów Pomorza rozpoczęło się 10 stycznia 1920 r. przez Front Pomorski dowodzony przez generała Józefa Hallera. Do Torunia wojska te wkroczyły 18 stycznia 1920 r., zaś 20 stycznia weszły do Bydgoszczy. Tak doszło do przejęcia obu miast z rąk niemieckich.

Z tej okazji warto przypomnieć kilka nazwisk osób szczególnie dla niepodległości Torunia zasłużonych.

W pierwszej kolejności trzeba wspomnieć o Stefanie Łaszewskim (1862-1924), pochodzącym z rodziny ziemiańskiej prawniku, pierwszym Wojewodzie Pomorskim, który już od stycznia 1920 r. urzędował w Toruniu. To on właśnie, będąc delegatem Ministerstwa byłej Dzielnicy Pruskiej prowadził rokowania z władzami niemieckimi w Toruniu dotyczące realizacji postanowień Traktatu Wersalskiego. 

Ogromnie ważną rolę przez 100 laty odegrał również Otton Steinborn (1868-1936) wraz z małżonką Heleną Tomilą Steinbornową z Kawczyńskich. Steinborn, choć wywodzący się z rodziny niemieckiej, całkowicie oddał się sprawie polskiej. Od początku XX w. żył i pracował w Toruniu, występując w obronie praw narodowych ludności polskiej. I jako przedstawiciel polskiej ludności miasta powitał wojsko, które 18 stycznia 1920 wkroczyło do Torunia. W tym samym dniu został komisarycznym burmistrzem Torunia.

Dowódcą wojsk, które pokojowo z 1920 r. zajęły Toruń był pułkownik Stanisław Skrzyński (1877-1935). Ten urodzony w majątku Wradiewka (powiat ananiewski guberni chersońskiej) już od najmłodszych lat związał się z wojskiem. Najpierw służył w Armii Imperium Rosyjskiego (do 1917 r.) a potem zaangażował się w sprawę polską, zostając m.in. prezesem Komitetu Wojskowego przy Związku Komisarza Wojskowego Polskiego do Spraw Wojskowych. W okresie kształtowania się granic Rzeczpospolitej służył m.in. w Dowództwie Głównym w Poznaniu.

Nie można oczywiście zapomnieć o osobie generała Józefa Hallera (1873-1960) który oficjalnie włączył Toruń do Polski. To wybitny przedstawiciel nie mniej wybitnej rodziny Hallerów von Hallenburg, która przez ostatnie 500 lat pięknie zapisała się na kartach naszej historii. Od jesieni 1919 r. Józef Haller dowodził Frontem Pomorskim, zaś jego zadaniem było pokojowe zajęcie Pomorza. Realizację tego planu Generał rozpoczął 18 stycznia 1920 właśnie w Toruniu na czele 16. Pomorskiej Dywizji Piechoty.

Cześć ich pamięci!

Zdjęcie tytułowe – apel na Rynku Staromiejskim – pochodzi ze strony: https://www.torun.pl/pl/rok-1920-w-toruniu 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *